عمل تعویض دریچه میترال یکی از روشهای درمانی مهم در مواجهه با نارسایی یا تنگی شدید این دریچه حیاتی قلب است. هنگامی که دریچه میترال به دلایلی مانند افزایش سن، عفونت یا تغییرات ساختاری دچار آسیب جدی میشود، عملکرد طبیعی قلب دچار اختلال شده و خونرسانی به بدن با مشکل مواجه میگردد.
در چنین شرایطی، تعویض یا ترمیم دریچه میتواند از پیشرفت نارسایی قلبی جلوگیری کند. این جراحی اغلب زمانی توصیه میشود که درمانهای دارویی دیگر پاسخ کافی ندهند و خطرات ادامه وضعیت، جان بیمار را تهدید کند.
به چه دلایلی عمل تعویض دریچه میترال انجام میدهند؟
اگر روشهایی مانند درمان دارویی برای مشکل دریچه میترال جوابگو نباشد، معمولا از روش جراحی استفاده میکنند. اختلال در عملکرد دریچه میترال به دلایل مختلفی ایجاد میشود. در برخی موارد این اختلالات شدید و در برخی موارد میزان آن خفیف است. در صورتی که این مشکل شدید و جدی باشد، قلب سخت کار میکند و خون کافی به اندامهای بدن نمیرسد. بنابراین نیاز هست که فرد تحت جراحی قرار بگیرد. از دیگر علل عمل تعویض دریچه میترال میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- ابتلا به نقصهای مادرزادی قلب که از بدو تولد با فرد همراه هستند.
- ضعیف شدن بافتهای مربوط به دریچه و پاره شدن اجزای آن با افزایش سن
- وجود مشکلاتی مانند سندروم مارفان که نوعی اختلال مادرزادی است.
- آسیب رسیدن به دریچه میترال و بافتهای اطراف آن
- عفونت و تورم عضله قلب بر اثر بیماریهایی مانند تب روماتیسمی
- نارسایی دریچه میترال که باعث نشتی خون یا جریان نادرست خون میشود.
- تنگی دریچه میترال که باعث سفت شدن دریچه میشود.
- افتادگی دریچه میترال باعث رگورژیتاسیون میشود.
دریچه میترال از درون قلب
انواع روش های تعویض دریچه میترال
برای تعویض دریچه میترال از روش جراحی قلب باز یا روش کم تهاجم کاتتری استفاده میکنند.
جراحی قلب باز
در این روش جراحی، همانطور که گفتیم در قفسه سینه برشی بزرگ ایجاد میکنند تا به بافت قلب و اطراف آن دسترسی داشته باشند. سپس از دریچههای مصنوعی و یا طبیعی جهت تعویض دریچه آسیب دیده استفاده میکنند.
کم تهاجم کاتتری
در این روش نیازی به ایجاد برشهای بزرگ نیست. جراح از طریق چند برش کوچک، کاتتری را به قفسه سینه وارد میکند. دریچه جدید بر روی یک بالن در کاتتر سوار میشود و پس از رسیدن به محل جدید، کاتتر و بالن از بدن خارج میشوند.
آمادگی های قبل از عمل تعویض دریچه میترال
قبل از انجام جراحی تعویض دریچه میترال، جلسهای تحت عنوان جلسه مشاوره بین بیمار و پزشک برگزار میشود. بیمار باید فرم رضایت عمل را پر و امضا کند و اجازه جراحی را به جراح بدهد. پزشک جراح برای ارزیابی وضعیت سلامت بیمار به بررسی سابقه سلامت خانوادگی و فردی وی میپردازد و با انجام برخی آزمایشها مانند آزمایش خون، شرایط بدنی بیمار را بررسی میکند. از دیگر آمادگیهای قبل از این جراحی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- حداقل ۸ ساعت قبل از عمل ناشتا باشید.
- در صورت احتمال بر بارداری یا بارداری، موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر به هرگونه دارویی حساسیت دارید و یا به مواد بیهوشی یا بیحسی موضعی آلرژی دارید، این موضوع را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر از داروهای رقیق کننده مانند آسپرین استفاده میکنید، با پزشک در میان بگذارید.
- اگر از دستگاه ضربان ساز قلبی استفاده میکنید حتماً با پزشک در میان بگذارید.
- مصرف سیگار و دخانیات را دو هفته قبل از عمل قطع کنید.
عمل تعویض دریچه میترال چگونه انجام میشود؟
عمل تعویض دریچه میترال به طور سنتی و به شکل باز انجام میشود. در این جراحی برش بزرگی را در قفسه سینه ایجاد میکنند و فعالیت قلب برای مدت کوتاهی متوقف میشود تا جراح بتواند به تعویض دریچه یا ترمیم آن بپردازد.
البته امروزه روشهای جدیدتر و کم تهاجمیتری برای این جراحی جایگزین شدهاند. در این روشها به جای ایجاد برشهای بزرگ، برشهای کوچکی را در قفسه سینه ایجاد میکنند که فرد بعد از عمل درد کمتری دارد و دوره نقاهت آن کوتاهتر است. در این عمل با استفاده از یک حلقه، دریچه آسیب دیده را حمایت میکنند یا به طور کلی دریچه را برداشته و با یک دریچه مصنوعی آن را عوض میکنند. دریچههای مصنوعی با استفاده از پلاستیک یا پوشش کربن ساخته میشوند.
بهبودی بعد از عمل تعویض دریچه میترال
بعد از جراحی دریچه میترال، معمولاً بیمار به مدت دو روز در بخش مراقبتهای ویژه بستری میشود تا شرایط او تحت نظر پزشک مورد بررسی قرار گیرد. پس از گذشت این دو روز، بیمار شروع به راه رفتن میکند. حتی میتواند یکسری تمرینات تنفسی انجام دهد تا مایعات جمع شده در ریه به طور کامل تخلیه شوند. معمولاً بعد از گذشت ۵ روز بنا بر صلاحدید و تشخیص پزشک، بیمار از بیمارستان مرخص میشود. برای اینکه بیمار زودتر به فعالیتهای خود مشغول شود میتواند از توانبخشی قلب استفاده کند.
نکات مراقبتی بعد از عمل تعویض دریچه میترال
پس از جراحی تعویض دریچه میترال، رعایت برخی مراقبتهای کلیدی برای تسریع روند بهبودی ضروری است؛ مصرف منظم داروهای تجویزشده، حفظ تمیزی و خشکی محل زخم طبق توصیه پزشک، خواب و استراحت کافی، شرکت در جلسات توانبخشی قلب و پرهیز از فعالیتهای سنگین از جمله مواردی هستند که باید جدی گرفته شوند.
عمل تعویض دریچه میترال چه خطراتی دارد؟
تعویض دریچه میترال مانند هر جراحی یا فرایند پزشکی دیگری با یک سری عوارض و خطرات همراه است که از جمله آن ها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ابتلا به عفونت
- عفونت تنفسی
- التهاب پانکراس
- بیماری کلیوی
- مشکلات تنفسی
- مشکلات عروق خونی
- عدم موفقیت تعویض دریچه
- ضربانهای غیرطبیعی قلب
- خونریزی در حین جراحی یا پس از جراحی
- تشکیل لختههای خونی و بروز سکته مغزی، حمله قلبی یا مشکلات ریوی
این موضوع تا حد زیادی به وضعیت سلامت فرد بستگی دارد و قبل از انجام جراحی، بیمار باید در مورد تمامی خطرات با پزشک خود گفتگو کند.
هزینه عمل جراحی تعویض دریچه میترال
هزینه عمل جراحی تعویض دریچه میترال بسته به نوع دریچه (مکانیکی یا بیولوژیکی)، دستمزد جراح، مدت بستری در بیمارستان، تجهیزات مصرفی، نوع بیمارستان (دولتی یا خصوصی) و پوشش بیمه متفاوت است.
سخن آخر
عمل تعویض دریچه میترال یکی از روشهای جراحی قلب است که در موارد نارسایی شدید یا تنگی دریچه میترال انجام میشود تا عملکرد طبیعی جریان خون بین دهلیز و بطن چپ حفظ شود. این جراحی با هدف بهبود کیفیت زندگی، کاهش علائم قلبی مانند تنگی نفس و خستگی، و پیشگیری از نارسایی قلبی انجام میگیرد. انتخاب نوع دریچه (بیولوژیکی یا مکانیکی) بسته به سن، شرایط پزشکی و نیاز بیمار صورت میگیرد و مراقبتهای پس از عمل نقش مهمی در موفقیت درمان دارند.
