سکته مغزی بعد از سکته قلبی یکی از عوارض جدی است که میتواند سلامت و کیفیت زندگی بیماران قلبی را بهشدت تهدید کند. بسیاری تصور میکنند با پشت سر گذاشتن حمله قلبی، خطر اصلی رفع شده است؛ در حالی که ضعف عملکرد قلب، زمینهساز لخته شدن خون و انسداد عروق مغزی خواهد بود.
مطالعات معتبر پزشکی نشان دادهاند که بیماریهای قلبی و سکته مغزی ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند و اختلالات گردش خون پس از حمله قلبی میتواند سلامت مغز را بهطور مستقیم تحت تأثیر قرار دهد. آگاهی از این ارتباط و اقدام به موقع در تشخیص و پیشگیری، میتواند برای حفظ جان و کیفیت زندگی بیماران بسیار مهم است.
علت سکته مغزی و قلبی با هم
سکته مغزی بعد از سکته قلبی معمولاً به دلیل تغییراتی در عملکرد قلب و عروق اتفاق میافتد. وقتی قلب پس از سکته ضعیف میشود، احتمال تشکیل لخته خون و حرکت آن به مغز بیشتر میشود، که میتواند باعث سکته مغزی شود.
آریتمیهای قلبی مثل فیبریلاسیون دهلیزی، فشار خون بالا و التهاب مزمن هم خطر را افزایش میدهند. با کنترل فشار خون و رعایت توصیههای پزشکی، میتوان احتمال سکته مغزی پس از سکته قلبی را بهطور قابل توجهی کاهش داد.
عوامل خطر سکته مغزی بعد از سکته قلبی
سکته مغزی بعد از سکته قلبی به دلیل برخی عوامل خطر مشترک، احتمال وقوع بالاتری دارد.
- فیبریلاسیون دهلیزی باعث نامنظمی ضربان قلب و تشکیل لختههای خونی میشود که ممکن است به مغز منتقل شوند.
- فشار خون بالا با آسیب به عروق قلب و مغز، ریسک سکته را افزایش میدهد.
- دیابت موجب تضعیف دیواره عروق و تشکیل پلاکهای چربی و لخته میشود.
- کلسترول بالا انسداد عروق را تسهیل کرده و خطر سکته مغزی را بیشتر میکند.
- نارسایی قلب عملکرد پمپاژ خون را کاهش داده و احتمال لخته شدن خون را افزایش میدهد.
- سیگار کشیدن التهاب و آسیب به عروق را تشدید میکند.
- سبک زندگی کمتحرک با افزایش وزن و مشکلات متابولیک، ریسک سکته را بالا میبرد.
- اختلالات انعقادی موجب تشکیل غیرطبیعی لختههای خونی میشوند.
- سن بالا با کاهش انعطاف عروق و مشکلات متابولیک، خطر سکته را بیشتر میکند.
بیشتر بخوانید: سنکوپ قلبی چیست؟
تفاوت علائم سکته قلبی و سکته مغزی
| علائم سکته قلبی | علائم سکته مغزی |
|---|---|
| درد یا فشار شدید در قفسهی سینه | ضعف یا بیحسی ناگهانی در صورت، دست یا پا (معمولاً در یک طرف بدن) |
| انتشار درد به بازوی چپ، شانه، گردن، فک یا کمر | اختلال در تکلم یا درک صحبتها (لکنت، بریده بریده حرف زدن، جملات نامفهوم) |
| احساس سنگینی یا فشار غیرعادی در قفسهی سینه | تاری دید، دوبینی یا از دست دادن بینایی در یک یا هر دو چشم |
| تنگی نفس (حتی بدون درد قفسه سینه) | گیجی، سردرگمی یا کاهش سطح هوشیاری |
| تعریق سرد شدید | افتادگی یک طرف صورت |
| تهوع، استفراغ یا سوء هاضمه شبیه سوزش معده | سرگیجه، عدم تعادل یا مشکل در راه رفتن |
| احساس خستگی یا ضعف غیرمعمول | سردرد شدید و ناگهانی، گاهی همراه تهوع یا استفراغ |
| تپش قلب یا نامنظمی ضربان قلب | از دست دادن ناگهانی هوشیاری یا خوابآلودگی غیرعادی |
| رنگپریدگی یا کبودی لب و ناخنها | ناتوانی در حرکت دادن یک سمت بدن یا اختلال در هماهنگی حرکتی |
پیشگیری از سکته مغزی بعد از سکته قلبی
بیمارانی که تحت نظر متخصص قلب قرار میگیرند و داروهای تجویز شده مانند رقیقکنندههای خون را بهطور منظم مصرف میکنند، تا حد زیادی از خطر سکته مغزی دور میمانند. کنترل فشار خون، مدیریت دیابت و چربی خون، ترک سیگار و کاهش وزن نقش مهمی در این روند دارند.
همچنین انجام بررسیهای تکمیلی مانند اکو، نوار قلب و در موارد خاص MRI مغز، کمک میکند مشکلات احتمالی به موقع تشخیص داده شوند.
در بیماران مبتلا به آریتمی قلبی، مصرف داروهای ضد انعقاد خون بسیار مهم است، زیرا نبود این درمان میتواند حتی پس از کنترل سکته قلبی، همچنان خطر سکته مغزی را بالا نگه دارد.
درمان سکته مغزی در بیماران با سابقه سکته قلبی
درمان سکته مغزی در افرادی که قبلاً سکته قلبی داشتهاند باید خیلی با دقت انجام شود، چون بدن آنها شرایط خاصی دارد. معمولاً پزشک ترکیبی از روشهای دارویی، مراقبتی و حتی گاهی جراحی را به کار میبرد. مهمترین اقدامات درمانی عبارتاند از:
- مصرف داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت مثل آسپرین برای جلوگیری از تشکیل لخته جدید.
- استفاده از داروهای حلکننده لخته در سکته مغزی ایسکمیک، البته فقط در زمان مشخصی بعد از شروع علائم.
- کنترل ضربان قلب در صورت وجود آریتمیهایی مثل فیبریلاسیون دهلیزی برای پیشگیری از لختهسازی.
- پایین آوردن فشار خون با دارو برای جلوگیری از آسیب بیشتر به رگهای مغز و قلب.
- مدیریت قند خون بهخصوص در بیماران دیابتی برای کاهش خطر آسیب عروقی.
- شروع توانبخشی شامل فیزیوتراپی، گفتاردرمانی و کاردرمانی برای بازگرداندن تواناییهای از دست رفته.
- در موارد شدید، انجام جراحیهایی مثل ترومبکتومی یا باز کردن رگهای مسدود شده.
- نظارت مداوم بر وضعیت بیمار در طول درمان برای پیشگیری از سکته مجدد.
- تغییر در سبک زندگی با رژیم غذایی سالم، ورزش متعادل و ترک سیگار برای جلوگیری از عود سکته.
در نهایت، همه این مراحل باید زیر نظر پزشک متخصص و متناسب با شرایط هر فرد انجام شود تا بهترین نتیجه به دست آید.
جمع بندی
بیمارانی که یک بار سکته قلبی داشتهاند باید بدانند هر علامت تازه مانند ضعف ناگهانی، مشکل در گفتار یا سرگیجه میتواند هشدار سکته مغزی باشد و نباید نادیده گرفته شود. تشخیص سریع و تماس فوری با اورژانس شانس درمان موفق را افزایش میدهد و آگاهی خانواده در این زمینه بسیار اهمیت دارد.
کنترل فشار خون، قند و چربی، مصرف منظم داروها، رعایت تغذیه سالم، فعالیت بدنی و پیگیریهای پزشکی دورهای از مهمترین اقداماتی است که احتمال سکتههای مجدد را کاهش میدهد.
