جراحی قلب چیست و چگونه انجام می‌شود؟ + فیلم عمل

جراحی قلب یکی از پیچیده‌ترین و حیاتی‌ترین شاخه‌های پزشکی است که برای درمان انواع مشکلات ساختاری یا عملکردی قلب انجام می‌شود. این جراحی‌ها می‌توانند از اصلاح نقایص مادرزادی تا باز کردن رگ‌های مسدودشده یا تعویض دریچه‌های آسیب‌دیده را شامل شوند.

بسته به نوع بیماری و شرایط بیمار، روش‌های مختلفی از جمله جراحی باز یا کم‌تهاجمی به کار گرفته می‌شود. در این مقاله از دکتر امیرحسین جلالی نگاهی دقیق‌تر داریم به اینکه جراحی قلب چیست، چه انواعی دارد و چگونه انجام می‌شود.

جراحی قلب چیست؟

جراحی قلب، روشی مؤثر برای درمان مشکلات ساختاری و عملکردی قلب و عروق است. این شاخه از پزشکی که سابقه‌ای طولانی تا قرن پنجم میلادی دارد، پیشرفت‌های چشمگیری را تجربه کرده است.

در روش اول، که به جراحی قلب باز معروف است، استخوان جناغ سینه بریده می‌شود تا دسترسی به قلب فراهم شود و مشکلات آن ترمیم گردد. در این روش معمولاً از دستگاه قلب و ریه برای حفظ گردش خون در طول عمل استفاده می‌شود.

امروزه، با پیشرفت‌های پزشکی، روش‌های کم‌تهاجمی نیز ابداع شده‌اند که نیازی به برش بزرگ و باز کردن استخوان جناغ ندارند. در این روش‌ که به آن جراحی بسته قلب می‌گویند، با ایجاد برش‌های کوچک، جراحی انجام می‌گیرد که عوارض کمتری دارد و دوره نقاهت کوتاه‌تری را به دنبال دارد. عمل قلب امروزه برای طیف وسیعی از بیماران، از نوزادان چند روزه تا افراد مسن، قابل انجام است.

چه شرایطی با جراحی قلب درمان می شود؟

جراحی قلب طیف وسیعی از شرایطی را که بر قلب و عروق خونی متصل به قلب شما تأثیر می گذارد، درمان می کند.

• آنوریسم (برآمدگی در دیواره شریان یا عضله قلب).
• آریتمی (ضربان غیر طبیعی قلب که خیلی سریع، خیلی کند یا فقط نامنظم است).
• بیماری قلبی مادرزادی (بیماری در بدو تولد).
• بیماری عروق کرونر (CAD) (تنگی عروق کرونر).
• نارسایی قلبی (قلب شما نمی تواند آنطور که باید خون را پمپاژ کند).
• بیماری دریچه قلب (مشکلات مربوط به هر یک از چهار دریچه قلب شما).

انواع جراحی قلب

جراحی قلب به روش‌های گوناگونی انجام می‌شود و انتخاب روش مناسب بستگی به وضعیت بیمار، سابقه پزشکی و تشخیص پزشک دارد. یکی از رایج‌ترین انواع جراحی قلب، بای‌پس عروق کرونر است. در این روش، رگ‌های گرفته شده‌ای که خون را به قلب می‌رسانند، با پیوند رگ‌های سالم (که معمولاً از پا یا قفسه سینه گرفته می‌شوند) دور زده می‌شوند. این پیوندها مانند پلی عمل می‌کنند و مسیر جدیدی برای خون‌رسانی به عضله قلب ایجاد می‌کنند.

سایر جراحی‌های قلب شامل:

❤ جراحی دریچه قلب برای ترمیم یا تعویض دریچه‌های معیوب

❤ جراحی بیماری‌های مادرزادی قلب برای اصلاح نقص‌های ساختاری

❤ جراحی شریان آئورت برای درمان آنوریسم یا پارگی

❤ نصب دستگاه ضربان‌ساز قلب برای تنظیم ریتم قلب

❤ جراحی تومورها و سرطان‌های قلبی

❤ پیوند قلب برای بیماران با نارسایی پیشرفته قلب

❤ این روش‌ها با هدف بهبود عملکرد قلب و افزایش کیفیت زندگی بیمار انجام می‌شوند.

افراد مناسب برای انجام عمل قلب

همانگونه که اشاره شد، این جراحی جهت رفع کردن مشکلات قلبی انجام می‌گیرد. از این‌ رو بیمارانی که به درد سینه یا به حملات قلبی مبتلا هستند، مناسب‌ترین افراد جهت جراحی قلب محسوب می شوند.

اما افراد دیگری که تنگی نفس پیش‌ رونده، بیمارانی که نارسایی قلبی دارند، همچنین کودکانی که مبتلا به ضایعات مادرزادی قوی هستند می‌تواند کاندید مناسبی برای عمل باشند.

البته بهتر است قبل‌ از اقدام جهت درمان تمام جوانب کار را بررسی کرد؛ زیرا در برخی از مواقع می‌توان با تجویز کردن یکسری داروها یا روش‌های غیر جراحی بیماران را معالجه کرد. همچنین می‌توان جلوی پیشرفت بیماری را گرفت. بنابراین جراحی کردن به‌ عنوان آخرین روش جهت درمان انتخاب می‌شود.

زمانی‌ که تصمیم گرفته می‌شود تا از روش جراحی جهت درمان استفاده گردد، بهتر است که مقدمات کار را قبل‌ از جراحی انجام دهید، که می‌توان به بستری کردن بیماران در بیمارستان اشاره کرد. همچنین تهیه کردن آزمایشات کلی از قسمت قفسه سینه و تهیه کردن نوار قلب نیز از مهم ترین آمادگی های قبل از جراحی قلب است.

بهتر است که در زمان انتقال دادن بیمار به قسمت اتاق عمل برای این‌که اضطراب بیمار کاهش داده شود از داروهای آرام‌ بخش استفاده گردد.

بیشتر بخوانید: هزینه جراحی قلب چقدر است؟

نحوه انجام جراحی قلب

عمل قلب کار بسیار دقیق و حساس می‌باشد که از طریق جراح متخصص و به کمک گروهی از متخصصین پزشکی از جمله پزشک بیهوشی، متخصص اکاردیوگرافی، پرستاران و کاربران دستگاه قلب و عروق، کادر آزمایشگاه و کادر بانک خون بیمارستان در اتاق عمل انجام می‌گیرد.

در ابتدا پزشک متخصص بیهوشی یک لوله‌ای را در قسمت راه هوایی و در قسمت شریانی و وریدی قرار می‌دهد، تا بتواند از آن طریق شرایط بیمار را در هر لحظه کنترل کند، بعد از آن قفسه سینه بیمار را باز می‌کند و دستگاه قلب و عروق را به بیمار متصل می‌کنند.

در این بازه زمانی پزشک متخصص اشکالاتی که در قلب وجود دارد را ترمیم و اصلاح می‌کند. بعد از پایان یافتن عمل دستگاه‌های فوق را از بیمار جدا می‌کنند و در نهایت بیمار را به قسمت مراقبت‌های ویژه انتقال می‌دهند.

بعد از انجام دادن تمام مراحل فوق بخش دوم جراحی بسیار مهم است، که لازم است بعد از پایان جراحی بیمار را در قسمت مراقبت‌های ویژه قرار داد. معمولاً بعد از آن‌که بیمار هوشیاری خود را به دست آورد دستگاه‌های تنفسی را از او جدا می‌کنند و بعد از جراحی حدود دو روز نیاز است که به‌ صورت لحظه‌ای فشار خون بیمار و شرایط قلبی بیمار بررسی گردد. برای آگاهی و کسب اطلاعات بیشتر در مورد مراقبت های بعد از جراحی قلب حتما این مقاله از سایت را مطالعه نمایید.

جراحی قلب چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان جراحی قلب معمولاً بسته به نوع عمل و شرایط بیمار متفاوت است، اما به‌طور متوسط این جراحی بین سه تا شش ساعت طول می‌کشد.

آیا جراحی قلب خطرناک است؟

جراحی قلب، به ویژه عمل قلب باز، یکی از پیچیده‌ترین جراحی‌هاست و با وجود پیشرفت‌های پزشکی، هنوز با خطراتی همراه است. این جراحی برای درمان بیماری‌های جدی قلبی مانند گرفتگی عروق یا مشکلات دریچه‌ها انجام می‌شود و میزان موفقیت آن در مراکز مجهز و با جراحان باتجربه بین ۹۰ تا ۹۵ درصد گزارش شده است.

با این حال، خطراتی مانند خونریزی، عفونت، لخته شدن خون یا مشکلات تنفسی وجود دارد که به سن، وضعیت عمومی و بیماری‌های زمینه‌ای بیمار بستگی دارد. پیگیری مراقبت‌های پس از عمل و انجام جراحی در مراکز تخصصی می‌تواند احتمال عوارض را کاهش دهد و روند بهبود را تسریع کند، اما تصمیم نهایی باید با مشورت پزشک و بررسی کامل شرایط فردی بیمار گرفته شود.

سوالات متداول

سخن آخر

در صورتی‌که بتوان بیمار را در شرایط مطلوب توسط بهترین جراح قلب عمل کرد، نتیجه حاصله بسیار موفقیت‌آمیز خواهد بود. امروزه تمامی بیماران از انجام عمل قلب نتیجه مطلوب به دست می‌آورند؛ میزان مرگ‌ و میری که در عمل قلب وجود دارد کم‌تر از ۵ درصد می‌باشد.

با انجام دادن جراحی قلب، می‌توان از سکته و نارسایی‌های قلب پیشگیری کرد و باعث افزایش طول عمر بیمار شد. البته باید توجه کرد که انجام دادن معاینات دوره‌ای بعد از جراحی و پیگیری‌های بعدی می‌تواند در بدست آمدن نتیجه مطلوب کمک بسیار فراوانی کند.