جراحی پیوند قلب چگونه انجام می‌شود؟ (فیلم عمل پیوند قلب)

جراحی پیوند قلب در واقع یک روش جایگزین برای قلب های بسیار بیمار یا آسیب دیده به شمار می رود و زمانی که نارسایی قلبی به حدی شدید باشد که سایر روش های درمانی پاسخگو نباشد از این روش استفاده خواهد شد. در این جراحی قلب ناسالم از بدن خارج و قلب سالم جایگزین آن می شود. اگر می خواهید تا با نحوه انجام این عمل و بسیاری از موارد مرتبط با آن بیشتر آشنا شوید مقاله فوق را تا انتها بخوانید.

جراحی پیوند قلب چیست ؟

پیوند قلب (Heart Transplantation) یک عمل جراحی پیچیده و حیاتی است که در آن قلب ناسالم و نارسای بیمار با قلب سالم فرد اهداکننده جایگزین می‌شود. این جراحی معمولاً زمانی انجام می‌شود که سایر درمان‌ها مؤثر نبوده‌اند و بیمار برای ادامه زندگی به یک قلب جدید نیاز دارد. از آنجا که تعداد قلب‌های اهداشده بسیار محدود است، تنها بیمارانی که شرایط خاص و سخت‌گیرانه‌ای را دارند، می‌توانند در فهرست انتظار قرار بگیرند.

مانند سایر پیوندهای عضو، پیوند قلب نیز با خطراتی همراه است و فرد دریافت‌کننده باید تا پایان عمر تحت مراقبت‌های پزشکی منظم قرار گیرد تا از پس‌زدگی پیوند و سایر عوارض جلوگیری شود.

جراحی پیوند قلب در کودکان

پیوند قلب در کودکان یکی از پیچیده‌ترین جراحی‌ها است که برای کودکانی انجام می‌شود که عملکرد قلبشان به‌دلیل بیماری‌های مادرزادی یا نارسایی شدید، دیگر پاسخگوی بدن نیست. در این عمل، قلب بیمار با قلب سالمی که از فرد اهداکننده دریافت می‌شود جایگزین می‌گردد تا جریان خون و اکسیژن‌رسانی به بدن به حالت طبیعی بازگردد.

تیمی از متخصصان قلب کودکان، جراحان و پزشکان مراقبت‌های ویژه پیش و پس از جراحی به‌صورت هماهنگ عمل می‌کنند تا احتمال موفقیت افزایش یابد. مراقبت‌های پس از پیوند، از جمله مصرف داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی و بررسی‌های منظم، اهمیت زیادی در جلوگیری از پس‌زدن قلب پیوندی دارد و به کودک فرصت می‌دهد تا زندگی سالم‌تری را تجربه کند.

پیوند قلب در چه شرایطی انجام می‌شود؟

در ادامه به مهم ترین دلایلی که پزشک متخصص قلب انجام این روش درمانی را برای شما توصیه می کند اشاره خواهیم کرد:

• داشتن بیماری های مادرزادی قلب پیشرفته و غیر قابل درمان
• نامنظم بودن ضربان قلب غیر قابل درمان
• مبتلا بودن به بیماری های عروق کرونر بسیار پیشرفته و غیر قابل جراحی

• بزرگ شدن قلب به همراه افت برونده قلبی
• نارسایی قلبی ناشی از بیماری‌های مادرزادی، ماهیچه‌ای و یا ضعف عضله قلب

 تشخیص ضرورت پیوند قلب و انتخاب فرد مناسب برای این عمل پیچیده، تنها با ارزیابی دقیق و تخصصی توسط جراح قلب امکان‌پذیر است. در جلسات مشاوره و معاینه، جراح با بررسی کامل شرایط بیمار، مناسب‌ترین گزینه درمانی را مشخص می‌کند.

چه افرادی برای دریافت پیوند قلب مناسب نیستند؟

در برخی موارد، فرد به دلایل پزشکی یا شرایط خاص نمی‌تواند تحت عمل پیوند قلب قرار گیرد. مهم‌ترین عواملی که مانع انجام این جراحی می‌شوند عبارت‌اند از:

• ابتلا به بیماری‌های مزمن و پیشرفته مانند دیابت کنترل‌نشده، سرطان فعال، نارسایی کلیه یا بیماری‌های شدید کبدی
• وجود اختلالات روانی جدی مانند افسردگی شدید یا اضطراب کنترل‌نشده که می‌تواند روند درمان را مختل کند
• عدم انطباق قلب اهدایی با مشخصات لازم برای دریافت‌کننده
• ابتلا به عفونت‌های شدید، به‌ویژه عفونت‌هایی که قلب را درگیر کرده‌اند
• مصرف مداوم الکل یا مواد مخدر
• سن بالا (معمولاً بیش از ۷۰ سال) که می‌تواند احتمال موفقیت پیوند را کاهش دهد
• مصرف سیگار که با کاهش سلامت عمومی بدن، روند بهبودی را دشوار می‌سازد

اقدامات لازم قبل از عمل پیوند قلب

فرآیند آمادگی برای پیوند قلب شامل ارزیابی‌های پزشکی و روانی دقیق است تا مشخص شود بیمار شرایط لازم برای انجام این جراحی پیچیده را دارد یا خیر. در برخی موارد، حتی با وجود نارسایی شدید قلبی، بیمار ممکن است گزینه مناسبی برای پیوند نباشد.

آماده‌سازی معمولاً چند هفته یا ماه پیش از دریافت قلب آغاز می‌شود. بیمار باید در مرکز تخصصی پیوند قلب ارزیابی شود تا صلاحیتش برای عمل بررسی گردد.

در این ارزیابی موارد زیر سنجیده می‌شود:

• آیا بیماری قلبی واقعاً به پیوند نیاز دارد
• وضعیت سلامت عمومی برای تحمل عمل
• تعهد به ترک دخانیات و مواد مخدر
• توانایی روانی برای گذراندن دوره انتظار
• حمایت خانواده و دوستان

پس از تأیید صلاحیت، بیمار در لیست انتظار پیوند قرار می‌گیرد. مدت انتظار به گروه خونی، اندازه بدن و شدت بیماری بستگی دارد.

جراحی پیوند قلب چگونه انجام می‌شود؟

همانطور که در ابتدای مقاله نیز اشاره کردیم برای اینکه مشخص شود آیا شما برای انجام جراحی پیوند قلب مناسب هستید یا خیر باید توسط بهترین جراح قلب غربالگری های اولیه را انجام دهید و بعد از تائید پزشک در لیست انتظار پیوند قلب قرار بگیرید.

از جمله مراحل جراحی پیوند قلب به شرح زیر می باشد:

مرحله اول

در مرحله اول ابتدا قلب فرد اهدا کننده از سینه او خارج شده و آن را در محلول خاص درون محفطه ای که حاوی یخ است قرار می دهند تا از این طریق آن را برای مدتی زنده نگه دارند، البته توجه داشته باشد که این زمان حداکثر 6 ساعت می باشد.

مرحله دوم

در این مرحله ممکن است خارج کردن قلب فرد گیرنده پیوند کمی سخت انجام شود که در بعضی از مواقع بستگی به این دارد که فرد قبلا عمل جراحی انجام داده است یا خیر. افرادی که قبلا جراحی قلب را انجام داده اند در ناحیه درون قفسه سینه آن ها چسندگی هایی وجود دارد که همین موضوع باعث طولانی تر شدن زمان عمل می شود.

مرحله سوم

مرحله سوم در واقع قلب را در سینه قرار می دهند و بعد جراح بافت ها را به هم می دوزد، اگر فرد بعد از عمل یپوند قلب هیچ گونه مشکل خاصی نداشته باشد در واقع با گذشت مدتی مثلا 1 الی 2 هفته از بیمارستان مرخص خواهد شد.

توجه داشته باشید که بهبودی کامل و مراقبت‌های بعد از عمل پیوند قلب در واقع یک پروسه زمان بر می باشد و ممکن است بهبودی کامل شما تا 6 ماه زمان ببرد.

پیوند قلب چند ساعت طول میکشد؟

مدت زمان جراحی پیوند قلب معمولا بین چهار تا شش ساعت است، اما در برخی موارد بسته به شرایط عمومی بیمار، وضعیت قلب اهداکننده و پیچیدگی‌های جراحی ممکن است بیشتر طول بکشد.

بعد از عمل پیوند قلب

بیمار ابتدا چند روز در بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) بستری است، سپس به بخش عادی منتقل می‌شود. دوره بستری حدود ۱ تا ۲ هفته طول می‌کشد. پس از ترخیص، نظارت دقیق ادامه می‌یابد و معمولاً بیمار باید چند ماه در نزدیکی مرکز پیوند بماند.

علائم احتمالی رد پیوند شامل: تنگی‌نفس، تب، خستگی، کاهش ادرار و افزایش وزن است. بیوپسی قلب برای بررسی رد پیوند در ماه‌های اول مکرراً انجام می‌شود.

آیا پیوند قلب خطرناک است؟

پیوند قلب به‌خودی‌خود عمل خطرناکی است، اما با پیشرفت‌های پزشکی و رعایت مراقبت‌های پس از جراحی، احتمال موفقیت آن بسیار بالاست.

بیشتر بیماران پس از پیوند، در صورت مصرف منظم داروها و پایبندی به توصیه‌های پزشک، زندگی طولانی و پایداری دارند. با این حال، خطراتی مانند پس‌زدگی قلب جدید یا عفونت همچنان وجود دارد و نیاز به پیگیری مداوم پزشکی دارد.

طول عمر بیماران پیوند قلب

طول عمر بیماران پیوند قلب نسبت به گذشته به‌طور چشمگیری افزایش یافته و بسیاری از بیماران می‌توانند بیش از ۱۰ تا ۱۵ سال پس از پیوند زندگی کنند، مخصوصا اگر مراقبت‌های پزشکی و دارویی را به‌خوبی رعایت کنند.

خطرات و عوارض احتمالی جراحی پیوند قلب

این جراحی به روش باز انجام داده می شود بنابراین ممکن است فرد بعد از عمل خود با عوارض و خطراتی مواجه شود که از مهم ترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خونریزی
• ایجاد عفونت
• مرگ
• سکته مغزی
• حمله قلبی

البته مراجعه به بهترین جراح قلب و رعایت نکات مراقبتی بعد از عمل بروز چنین مشکلاتی را به صفر نزدیک می کند.

شرایط لازم برای قرار گرفتن در لیست پیوند قلب

پس از تکمیل ارزیابی‌های پیش از عمل پیوند قلب، بیمار در صورت تأیید نهایی در لیست انتظار پیوند قرار می‌گیرد. جایگاه هر فرد در این لیست بر اساس شدت نارسایی قلبی، وضعیت بالینی و نیاز فوری به پیوند مشخص می‌شود. مدت زمان انتظار نیز متغیر است و به عواملی چون گروه خونی، سن، و شرایط جسمانی دریافت‌کننده و وجود اهداکننده مناسب بستگی دارد.

در واقع، هرچه وضعیت بیمار بحرانی‌تر باشد، اولویت وی برای دریافت قلب افزایش می‌یابد، اما در مواردی که نیاز به پیوند کمتر احساس شود، زمان انتظار ممکن است طولانی‌تر باشد.

عمل پیوند قلب مجدد

عمل پیوند قلب مجدد زمانی انجام می‌شود که قلب پیوندی قبلی دیگر توانایی پمپاژ خون را به‌درستی نداشته باشد. این مشکل ممکن است به‌دلیل رد پیوند، عفونت یا فرسودگی تدریجی بافت قلب جدید ایجاد شود. در چنین شرایطی، پزشکان با ارزیابی کامل وضعیت جسمی بیمار و عملکرد سایر اندام‌ها تصمیم می‌گیرند که آیا انجام پیوند دوباره امکان‌پذیر است یا نه. این جراحی از پیچیده‌ترین عمل‌های قلب به شمار می‌رود و نیازمند همکاری دقیق تیمی از جراحان، متخصصان بیهوشی و مراقبین پس از عمل است.

زندگی بعد از پیوند قلب

کیفیت زندگی این بیماران نیز معمولاً به‌طور قابل توجهی بهبود می‌یابد، به‌طوری که بسیاری از آن‌ها قادر به بازگشت به فعالیت‌های روزمره، کار و حتی ورزش سبک هستند. با این حال، پیروی دقیق از رژیم دارویی، کنترل عوارض جانبی داروهای ضدرد پیوند و ویزیت‌های منظم پزشکی برای حفظ سلامت قلب جدید ضروری است.

سوالات متداول

کلام آخر

همانطور که خواندید جراحی پیوند قلب در واقع آخرین راه حل برای درمان بیماری های قلبی محسوب می شود که خوشبختانه با پزشکان حاذقی که در این زمینه هستند نتایج حاصل از آن بسیار موفقیت آمیز خواهد بود و فرد بعد از عمل و گذراندن دوره نقاهت به زندگی عادی بر می گردد ولی در طی این مدت لازم است تا حتما تمامی توصیه های مراقبتی از سوی پزشک رعایت شوند.