تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی برای درک روند تشخیص و درمان بیماریهای قلبی بسیار مهم است. فرض کنید پزشک شما به بررسی وضعیت عروق قلب شما نیاز دارد. در این صورت، ممکن است آنژیوگرافی تجویز کند. حال اگر در طی آنژیوگرافی، تنگی یا انسدادی در عروق مشاهده شود، آنژیوپلاستی میتواند به عنوان یک گزینه درمانی مطرح شود. در این مقاله، به بررسی تفاوتهای کلیدی این دو روش و نحوه کاربرد آنها در تشخیص و درمان بیماریهای قلبی میپردازیم.
تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی
| هدف | آنژیوگرافی برای تشخیص مشکلات عروقی و آنژیوپلاستی برای درمان آنها به کار میرود. |
| فرآیند | آنژیوگرافی شامل تزریق ماده کنتراست و تصویربرداری است، در حالی که آنژیوپلاستی با استفاده از بالون و استنت برای باز کردن عروق انجام میشود. |
| تهاجمی بودن | آنژیوگرافی کمتهاجمیتر است، اما آنژیوپلاستی به دلیل مداخله درمانی تهاجمیتر محسوب میشود. |
| زمان بهبودی | دوره بهبودی آنژیوگرافی کوتاهتر از آنژیوپلاستی است. |
| خطرات احتمالی | در آنژیوگرافی حساسیت به ماده کنتراست یا مشکلات کلیوی ممکن است ایجاد شود، در حالی که آنژیوپلاستی خطراتی همچون تشکیل لخته خون یا تنگی مجدد عروق را به همراه دارد. |
چه زمانی از آنژیوگرافی استفاده میشود؟
آنژیوگرافی قلب یک روش تشخیصی پیشرفته است که برای بررسی وضعیت عروق خونی و ارزیابی مشکلات قلبی به کار میرود. پزشک قلب معمولاً پس از انجام آزمایشهای غیرتهاجمی مانند نوار قلب، اکوکاردیوگرافی یا تست استرس، در صورت لزوم آنژیوگرافی را توصیه میکند. این روش در شرایط زیر به کار میرود:
- درد قفسه سینه (آنژین صدری): برای بررسی علت درد و تنگی عروق.
- مشکلات عروقی: شامل انسداد یا ناهنجاریهای عروق خونی.
- دردهای مبهم: مانند درد در قفسه سینه، گردن، فک یا بازو که با روشهای دیگر قابل تشخیص نیست.
- نقص مادرزادی قلب: برای ارزیابی مشکلات مادرزادی قلب.
- نتایج غیرطبیعی تست استرس: برای بررسی بیشتر عملکرد عروق.
- بیماریهای دریچه قلب: در مواردی که نیاز به جراحی باشد.
- آسیب قفسه سینه: برای ارزیابی صدمات احتمالی به عروق.
چه زمانی از آنژیوپلاستی استفاده میشود؟
آنژیوپلاستی قلب یک روش درمانی موثر برای باز کردن شریانهای تنگ یا مسدود شده در قلب است که معمولاً به دلیل تجمع چربی، کلسترول یا سایر مواد در دیواره شریانها (تصلب شرایین) ایجاد میشود. این انسدادها، که باعث بیماری عروق کرونر میشوند، میتوانند جریان خون به قلب را مختل کنند. پزشک قلب ممکن است آنژیوپلاستی را در شرایط زیر توصیه کند:
- عدم بهبود با دارو یا تغییر سبک زندگی: وقتی درمانهای غیرتهاجمی تأثیری نداشته باشند.
- درد شدید یا تشدید شده قفسه سینه (آنژین): بهویژه در مواردی که محدودکننده فعالیت روزانه است.
- حمله قلبی: برای بازگرداندن جریان خون بهصورت فوری و جلوگیری از آسیب بیشتر به عضله قلب.
تفاوت در آمادگی قبل از آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی
اگرچه آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی اهداف متفاوتی دارند، فرآیند آمادهسازی برای هر دو روش تا حد زیادی مشابه است. این مراحل شامل ارزیابیهای پزشکی، آزمایشهای لازم، تنظیم داروها، و رعایت برخی اصول غذایی و سبک زندگی است. در ادامه به تفصیل به این موارد پرداخته شده است:
مشاوره و گفتگوی پزشک با بیمار: پیش از انجام هر دو روش، پزشک معالج جلسهای را با بیمار ترتیب میدهد تا در مورد روند کلی پروسیجر، مزایا، خطرات احتمالی، مراقبتهای قبل و بعد از عمل و همچنین گزینههای مدیریت درد (مانند استفاده از آرامبخش) صحبت کند. این گفتگو فرصتی است برای بیمار تا سوالات خود را مطرح کرده و ابهامات خود را برطرف نماید.
بررسی دقیق سابقه پزشکی: پزشک در مورد سوابق بیماریهای قبلی، جراحیها، آلرژیها (به ویژه حساسیت به ماده حاجب) و داروهای مصرفی بیمار سوالاتی را مطرح میکند. این اطلاعات برای ارزیابی ریسکهای احتمالی و اتخاذ تصمیمات مناسب در طول پروسیجر حیاتی است.
در آنژیوپلاستی، مدیریت داروها از اهمیت ویژهای برخوردار است، به خصوص در بیماران دیابتی. مصرف داروهایی مانند متفورمین (گلوکوفاژ، گلوکوانس و آواندامت) باید ۴۸ ساعت قبل از آنژیوپلاستی متوقف شود و پس از ارزیابی عملکرد کلیه، مجدداً با نظر پزشک از سر گرفته شود. این احتیاط به دلیل جلوگیری از عوارض احتمالی ناشی از تداخل این داروها با ماده حاجب است. همچنین، همراه داشتن لیست کامل داروهای مصرفی در روز پروسیجر الزامی است.
انجام آزمایشهای عمومی: مجموعهای از آزمایشهای خون و معاینات فیزیکی برای ارزیابی وضعیت سلامت عمومی بیمار و شناسایی هرگونه عاملی که ممکن است بر روند آنژیوگرافی یا آنژیوپلاستی تاثیر بگذارد، انجام میشود.
محدودیتهای غذایی: در هر دو روش آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی، ناشتا بودن (معمولاً حداقل ۶ ساعت) توصیه میشود. مصرف مایعات شفاف (مانند آب، آبمیوه بدون پالپ و چای) تا دو ساعت قبل از پروسیجر مجاز است. این امر به حفظ هیدراتاسیون بیمار کمک میکند.
تفاوت فرایند انجام آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی
آنژیوگرافی با هدف تشخیص و ارزیابی وضعیت عروق انجام میشود، در حالی که آنژیوپلاستی یک روش درمانی برای رفع انسداد یا تنگی عروق است.
آنژیوگرافی یک روش تشخیصی است که با استفاده از ماده حاجب و تصویربرداری با اشعه ایکس، وضعیت عروق خونی را مشخص میکند. در این روش، یک کاتتر (لوله نازک و انعطافپذیر) از طریق رگ خونی در کشاله ران یا بازو وارد شده و تا قلب هدایت میشود. سپس ماده حاجب از طریق کاتتر تزریق شده و تصاویر اشعه ایکس (آنژیوگرام) گرفته میشود. این تصاویر، انسداد یا تنگی عروق را به وضوح نشان میدهند.
در مقابل، آنژیوپلاستی یک روش درمانی است که برای باز کردن عروق تنگ یا مسدود شده استفاده میشود. این فرایند نیز با قرار دادن کاتتر در رگ خونی آغاز میشود، اما در ادامه، یک بالون کوچک از طریق کاتتر به محل تنگی عروق هدایت شده و باد میشود تا قطر رگ افزایش یابد. در بسیاری از موارد، برای جلوگیری از تنگی مجدد رگ، یک استنت (فنر فلزی) نیز در محل تنگی قرار داده میشود.
آیا میتوان آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی را همزمان انجام داد؟
بله، انجام همزمان آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی امکانپذیر است. این روش معمولاً در مواردی که بیمار دچار انسداد شدید در عروق کرونر است، استفاده میشود. در طی این فرآیند، ابتدا آنژیوگرافی برای شناسایی محل دقیق انسداد انجام میشود و سپس آنژیوپلاستی با استفاده از بالون یا استنت برای باز کردن شریان مسدودشده به کار میرود.
جمع بندی تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی
آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی دو روش متفاوت با اهداف مشخص هستند. آنژیوگرافی یک روش تشخیصی است که برای شناسایی انسداد یا تنگی عروق کرونر انجام میشود، درحالیکه آنژیوپلاستی یک روش درمانی است که برای رفع انسداد و باز کردن عروق مسدودشده به کار میرود. انجام آنژیوپلاستی نیازمند آنژیوگرافی اولیه است، اما افرادی که آنژیوگرافی انجام میدهند، الزاماً نیازی به آنژیوپلاستی نخواهند داشت. پس از انجام هر یک از این روشها، ادامه مصرف داروهای تجویزشده و پیگیری منظم با پزشک برای اطمینان از بهبود و پیشگیری از عوارض ضروری است.
