تاثیر استرس بر قلب چیزی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. وقتی با فشارهای روانی یا شرایط ناگهانی روبهرو میشویم، بدن واکنشهایی از خود نشان میدهد که مستقیماً میتواند سلامت قلب را تحت تاثیر قرار دهد. ترشح هورمونهای استرس، افزایش ضربان قلب و بالا رفتن فشار خون تنها بخشی از این واکنشها هستند. در این مقاله نگاهی دقیقتر میاندازیم به اینکه استرس چگونه بر قلب اثر میگذارد و چرا کنترل آن برای حفظ سلامت قلب ضروری است.
استرس چگونه بر عملکرد قلب تاثیر میگذارد؟
استرس یک واکنش طبیعی است که بدن برای مقابله با موقعیتهای چالشبرانگیز یا تهدیدآمیز نشان میدهد و این فرآیند در مغز آغاز میشود. هنگام مواجهه با استرس، هورمونهایی مثل کورتیزول، که به هورمون استرس معروف است، و آدرنالین (اپینفرین) و نوراپینفرین آزاد میشوند. کورتیزول باعث افزایش سطح انرژی از طریق آزادسازی قندهای ذخیره شده در خون میشود و آدرنالین ضربان قلب و فشار خون را بالا میبرد تا بدن آماده واکنش شود.
این تغییرات میتوانند باعث افزایش ریسک مشکلات قلبی شوند. علاوه بر این، استرس مزمن ممکن است به بروز عادات ناسالم مثل تغذیه نامناسب، بیخوابی، مصرف مواد مخدر و کاهش فعالیت بدنی منجر شود که همه اینها خطر بیماریهای قلبی را افزایش میدهند. بنابراین، کنترل و مدیریت استرس با روشهایی مانند ورزش، تمرینات تنفسی، مدیتیشن و روان درمانی برای حفظ سلامت قلب خیلی مهم هستند.
تاثیر استرس بر قلب
در ادامه به بررسی تاثیرات استرس بر عملکرد و سلامت قلب میپردازیم:
علائم استرس قلبی
در مواجهه با استرس شدید، ممکن است دچار نوعی بیماری به نام کاردیومیوپاتی استرس یا سندرم قلب شکسته شوید. این وضعیت معمولاً پس از تجربه ناگهانی فشارهای عاطفی مانند ترس، غم، شوک یا عصبانیت رخ میدهد، اما عوامل جسمی مثل صرع، سکته، تب، افت قند خون یا مشکلات تنفسی هم میتوانند نقش داشته باشند.
در این شرایط، بدن هورمونهایی مانند آدرنالین ترشح میکند تا به مقابله با استرس کمک کند، اما مقدار زیاد این هورمون ممکن است باعث تضعیف عضله قلب، تنگ شدن رگهای کوچک و کاهش جریان خون شود. ورود کلسیم به سلولهای قلب تحت تأثیر آدرنالین نیز میتواند عملکرد قلب را مختل کند. این وضعیت با علائمی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه، سرگیجه و تعریق همراه است که ممکن است چند دقیقه تا چند روز طول بکشد.
استرس و حملات قلبی
استرس زیاد و مکرر میتواند احتمال حمله قلبی را بیشتر کند. وقتی ما تحت استرس هستیم، مغز بخشی به نام آمیگدال به مغز استخوان پیام میدهد که تعداد گلبولهای سفید خون را افزایش دهد. این اتفاق باعث التهاب در رگهای قلب میشود و ریسک حمله قلبی را بالا میبرد. علاوه بر این، استرس به طور غیرمستقیم میتواند باعث بیماریهای قلبی مثل بیماری عروق کرونر شود که خود یکی از دلایل اصلی حمله قلبی است.
استرس و تپش قلب
تپش قلب یا آریتمی به حالتی گفته میشود که قلب به طور موقت ضربان نامنظم، سریع یا لرزشی دارد. معمولا این وضعیت مشکل حادی نیست، اما میتواند ناشی از عوامل عاطفی و روانی مختلفی باشد. استرس، اضطراب، هیجان شدید و حملات پانیک از جمله محرکهایی هستند که ممکن است باعث بروز تپش قلب شوند و احساس ناخوشایندی در فرد ایجاد کنند.
استرس و نارسایی قلبی
استرس میتواند تاثیر زیادی روی سلامت قلب داشته باشد و باعث بدتر شدن نارسایی قلبی شود. وقتی استرس زیاد باشد، بدن هورمونهایی مثل کورتیزول ترشح میکند که میتواند التهاب ایجاد کرده و به عروق قلب آسیب بزند. این موضوع باعث میشود قلب سختتر کار کند و علائم نارسایی قلبی بیشتر شود، بنابراین کنترل استرس برای کمک به بهتر شدن وضعیت قلب خیلی مهم است.
استرس و فشار خون بالا
وقتی بدن در شرایط استرس قرار میگیرد، هورمونهایی آزاد میشوند که باعث تنگتر شدن رگهای خونی و افزایش موقتی ضربان قلب و فشار خون میشوند. اگر این استرس به طور مکرر تجربه شود، ممکن است فشار خون به طور کلی بالاتر رود، اما شواهدی که نشان دهد استرس بهطور مستقیم باعث فشار خون بالا در بلندمدت میشود، وجود ندارد.
با این حال، رفتارهای ناشی از استرس مثل سیگار کشیدن، مصرف بیشتر الکل و تغذیه نامناسب میتوانند فشار خون را افزایش دهند و بیماریهای قلبی را تشدید کنند. خوشبختانه روشهایی وجود دارد که با کاهش استرس میتوان به کنترل بهتر فشار خون کمک کرد.
درمان استرس برای پیشگیری از بیماریهای قلبی
💠 فعال بودن و ورزش کردن: ورزش باعث میشود بدن هورمونهای شادی مثل اندورفین تولید کند که حال روحیتان را بهتر میکند. لازم نیست حتما ورزشهای سخت انجام دهید؛ یک پیادهروی روزانه، شنا یا حتی بازی کردن با دوستان میتواند استرس را کم کند و قلبتان را قوی نگه دارد.
💠 آرامش دادن به بدن و ذهن: تمرینهایی مثل نفس عمیق کشیدن، مدیتیشن، یوگا و حتی ماساژ کمک میکنند ضربان قلب و فشار خونتان پایین بیاید و حس راحتی پیدا کنید. چند تا روش مختلف را امتحان کنید تا ببینید کدام برایتان بهتر جواب میدهد.
💠 از دنیای دیجیتال فاصله بگیرید: گاهی لازم است ذهنمان را از اخبار، شبکههای اجتماعی و ایمیلها کمی دور کنیم تا فشارهای روزمره کمتر حس شود و کمی آرامش بگیریم.
💠 خواب خوب و کافی: خواب ۷ تا ۹ ساعت در شبانهروز برای سلامت بدن و ذهن خیلی مهم است. وقتی خواب کافی نداشته باشید، استرس بیشتر میشود و مقابله با مشکلات سختتر میشود.
💠 کارهایی که دوست دارید انجام دهید: وقتی مشغول کاری هستید که واقعاً ازش لذت میبرید، ذهنتان کمتر به چیزهای استرسزا فکر میکند. موسیقی گوش دادن، کتاب خواندن یا تماشای فیلم میتواند کمک کند.
💠 ارتباط با اطرافیان: گذراندن وقت با خانواده و دوستان یا حتی تماس گرفتن با آنها میتواند حس حمایت و آرامش را بیشتر کند و فشارهای روانی را کمتر نماید.
💠 صحبت کردن با یک متخصص: اگر حس میکنید استرس زیادی دارید، گفتگو با روانشناس یا مشاور میتواند کمک کند بهتر شرایط را مدیریت کنید و حس بهتری داشته باشید.
💠 مراقبتهای پزشکی و چکاپ قلب: برای سلامت قلبتان حتما به پزشک مراجعه کنید و آزمایشهای لازم مثل نوار قلب، آزمایش خون یا سیتیاسکن را انجام دهید تا هر مشکلی زود تشخیص داده شود.
💠 تغییر نگرشهای منفی: گاهی استرس از فکرهای بد و نگرانیهای بیمورد میآید. شناخت این افکار و تلاش برای تغییر آنها میتواند خیلی کمککننده باشد.
جمع بندی
استرس واکنش طبیعی بدن به شرایطی است که آن را تهدیدآمیز میداند، اما وقتی این حالت طولانی شود، میتواند ریسک ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش دهد. مطالعات جدید نشان دادهاند که استرس با تأثیر بر مغز و ایجاد التهاب در رگهای خونی، همچنین افزایش فشار خون و دیابت، عوامل خطر قلبی را تشدید میکند.
خوشبختانه راهکارهایی مثل ورزش منظم، تکنیکهای آرامسازی، خواب کافی و در صورت لزوم مصرف دارو زیر نظر پزشک، میتوانند به کنترل استرس و حفظ سلامت قلب کمک کنند.
