آنژیوگرافی قلب از طریق پا یکی از روشهای پیشرفته تصویربرداری پزشکی است که به پزشکان کمک میکند وضعیت عروق قلبی را با دقت بالا بررسی کنند. در این روش، از طریق رگهای پا ماده حاجب تزریق میشود و تصاویر واضحی از مسیر جریان خون در قلب به دست میآید. این تصاویر به پزشک کمک میکند تا انسدادها یا تنگیهای احتمالی را شناسایی کرده و تصمیمگیری بهترین برای درمان داشته باشد.
در چه مواردی آنژیوگرافی از طریق پا انجام میشود؟
- بررسی انسداد یا تنگی عروق پا: برای شناسایی گرفتگیهای شریانی یا وریدی که ممکن است باعث درد، بیحسی یا ضعف در اندام تحتانی شود.
- تشخیص بیماریهای مزمن عروقی مانند آترواسکلروز: برای مشاهده تجمع پلاک چربی در دیواره رگها و ارزیابی میزان خطر نارسایی جریان خون.
- ارزیابی زخمهای مزمن پا یا زخم دیابتی: جهت بررسی میزان خونرسانی به بافتها و تصمیمگیری در مورد روشهای درمانی.
- برنامهریزی برای درمانهایی مانند آنژیوپلاستی یا استنتگذاری: برای تهیه نقشهای دقیق از مسیر عروق پیش از مداخلات درمانی.
- بررسی تأثیر درمانهای انجامشده: مخصوصا بعد از جراحی یا اقدامات درمانی جهت بررسی باز بودن عروق و اثربخشی روشهای درمانی قبلی.
- ارزیابی مشکلات عروقی مرتبط با بیماریهای قلبی: در برخی موارد، از مسیر پای بیمار برای آنژیوگرافی قلب استفاده میشود تا وضعیت عروق کرونری بررسی شود.
- کمک به تشخیص التهاب یا ناهنجاریهای ساختاری عروق: مانند واسکولیت یا ناهنجاریهای مادرزادی رگها.
مراحل انجام آنژیوگرافی قلب از طریق پا
در این روش، بیمار ابتدا طبق توصیه پزشک اقدامات قبل از آنژیوگرافی را انجام میدهد؛ مثلاً باید چند ساعت ناشتا باشد و لباس مخصوص بپوشد. در ابتدا، یک خط وریدی برای تزریق داروها تعبیه میشود و بیحسی موضعی در ناحیه ورود کاتتر تزریق میشود تا بیمار دردی احساس نکند.
پزشک یک سوزن را وارد شریان فمورال (در پا) میکند و سپس از طریق آن، یک لوله نازک (کاتتر) را تا عروق کرونری قلب هدایت میکند. در ادامه، ماده حاجب حاوی ید به درون رگها تزریق شده و تصاویر با استفاده از دستگاه اشعه ایکس ثبت میشوند تا مسیر و وضعیت جریان خون مشخص شود. چنانچه تنگی یا انسدادی مشاهده گردد، ممکن است بلافاصله درمانهایی مانند آنژیوپلاستی یا استنتگذاری پیشنهاد شود.
مراقبتهای بعد از آنژیوگرافی قلب از طریق پا
مراقبتهای اولیه بعد از آنژیوگرافی قلب
بعد از انجام آنژیوگرافی از طریق کشاله ران، بیمار باید حداقل ۴ تا ۶ ساعت بیحرکت بماند و از بلند شدن یا تکان دادن پا خودداری کند تا خطر خونریزی کاهش یابد. محل ورود کاتتر ممکن است تا چند روز حساس و کبود باشد که طبیعی است، اما باید از فعالیتهای سنگین، ورزش شدید و ضربه به این ناحیه پرهیز کرد. مصرف مایعات به تدریج افزایش یابد تا مواد حاجب به خوبی از بدن دفع شوند و همچنین داروهای تجویز شده طبق دستور پزشک به موقع مصرف شود. در صورت بروز خونریزی، تورم، درد شدید یا بیحسی در پا، بیمار باید فوراً با پزشک تماس بگیرد.
روند درمانی و مراقبتهای بعدی
اگر آنژیوگرافی انسداد جدی نشان دهد، ممکن است آنژیوپلاستی و استنتگذاری یا جراحی بای پس کرونری لازم باشد. در غیر این صورت، پزشک بر اساس نتایج تصاویر و وضعیت بیمار، توصیههای مربوط به داروها و تغییر سبک زندگی را ارائه میدهد. پس از آنژیوگرافی، بیمار چند ساعت در اتاق ریکاوری تحت نظر است تا از نظر خونریزی و تورم کنترل شود و سپس با دستورالعملهای دقیق مرخص میشود. محدودیتهایی مانند عدم رانندگی به مدت چند روز و خودداری از فعالیتهای سنگین نیز برای پیشگیری از عوارض توصیه میشود.
تغییر سبک زندگی برای حفظ سلامت قلب
برای حفظ سلامت قلب پس از آنژیوگرافی، ترک سیگار و دوری از دود آن اهمیت زیادی دارد. فعالیت بدنی منظم مانند پیادهروی یا دوچرخهسواری به مدت حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته توصیه میشود. کنترل دقیق فشار خون، سطح کلسترول و قند خون در بیماران دیابتی با همکاری پزشک اهمیت دارد. همچنین کاهش وزن در صورت اضافه وزن و رعایت رژیم غذایی سالم میتواند به پیشگیری از بروز مشکلات قلبی کمک کند و سلامت کلی بیمار را بهبود بخشد.
عوارض آنژیوگرافی از پا
- حساسیت به ماده حاجب (خارش، تنگی نفس، واکنشهای پوستی)
- آسیب یا التهاب عروق در محل ورود کاتتر
- خونریزی و کبودی در آن ناحیه
- احتمال عفونت موضعی
- خطر آسیب به کلیهها به دلیل ماده حاجب
- تشکیل لخته و انسداد شریان
- آریتمی و افزایش ضربان قلب
- علائم عمومی مانند تهوع، درد و بیحالی
- علائم غیرمعمول مثل خارش یا سردی بدن
جمع بندی
بعد از انجام آنژیوگرافی از طریق پا، مراقبتهای بعد از آنژیوگرافی قلب و پیگیری منظم توسط تیم پزشکی اهمیت زیادی دارد تا از بروز هرگونه عارضه مانند خونریزی یا عفونت جلوگیری شود. همچنین توجه به نکات توصیه شده، مانند استراحت کافی، مراقبت از محل ورود کاتتر و اطلاعرسانی به پزشک در صورت هرگونه درد یا تورم، به بهبود سریعتر و حفظ سلامت بیمار کمک میکند. این همراهی، اطمینان میدهد که روند درمان به بهترین شکل ممکن پیش برود و بیمار با آرامش بیشتری دوران نقاهت را طی کند.
