مراقبتهای بعد از عمل قلب باز از مهمترین عوامل در تسریع روند بهبودی و حفظ سلامت بیماران به شمار میرود. پس از جراحی، بدن شما در حال ترمیم و بهبود است و به مراقبتهای خاصی نیاز دارد. از این رو، آشنایی با مراقبتهای بعد از عمل قلب باز، به شما کمک میکند تا روند بهبودی خود را به بهترین شکل ممکن طی کنید و به زندگی عادی خود بازگردید. در این مقاله، به بررسی دقیق مراقبتهای لازم بعد از عمل قلب باز خواهیم پرداخت تا شما بتوانید با اطمینان خاطر، این مرحله مهم از درمان خود را پشت سر بگذارید.
ریکاوری پس از جراحی قلب باز
مدت زمان نقاهت پس از عمل قلب باز معمولاً بین 6 تا 12 هفته بسته به شرایط بیمار متغیر است. در این مدت، بیمار باید دستورالعملهای پزشکی را به دقت رعایت کند. در بیمارستان، بیمار ۲۴ ساعت در بخش مراقبتهای ویژه تحت نظر قرار میگیرد و با لولههای درون میان سینه و فضای جنب و سوند ادراری مراقبت میشود. زخم جراحی باید تمیز، خشک و عاری از علائم عفونت نگه داشته شود و دوشگرفتن تنها با تأیید پزشک مجاز است. مدت بستری معمولاً 7 تا 10 روز است ولی گاها ظرف مدت 3 تا 4 روز و بعضا بالای 2 هفته بستری به طول میانجامد، که طی آن علائم حیاتی و وضعیت بیمار به دقت کنترل میشود.
پس از ترخیص، مدیریت درد با داروهای تجویز شده، پرهیز از فعالیتهای سنگین و پیگیری منظم با پزشک اهمیت زیادی دارد. برنامههای توانبخشی قلبی شامل فعالیت بدنی سبک، مدیریت استرس و کنترل عوامل خطر است. علائم روحی مانند افسردگی و بیحوصلگی طبیعی هستند و معمولاً طی 2 ماه برطرف میشوند. رعایت این نکات و پیگیری توصیههای پزشکی به تسریع بهبود و بازگشت به زندگی عادی کمک میکند.
مراقبت های بعد از عمل قلب باز در منزل
توجه داشته باشید که با توجه به نوع جراحی قلب، شدت بیماری، میزان موفقیت جراحی و سایر عوامل ممکن است با دستورالعملها مختلفی پیش از ترک بیمارستان مواجه شوید. برخی از توصیههای کلی که توسط بهترین جراح قلب در تهران پس از عمل قلب به شما توصیه می شود عبارتند از:
میزان استراحت بعد از جراحی قلب
پس از جراحی قلب، احساس خستگی و اختلال در خواب طبیعی است و استراحت کافی برای بهبودی ضروری است. تا زمانی که پزشک اجازه ندهد، از انجام فعالیتهای سنگین مانند بلند کردن اجسام سنگین، ورزشهای سنگین و کارهای خانه خودداری کنید.
مشکلات خواب نیز ممکن است پس از جراحی قلب به دلیل درد، استرس عمل و اثرات داروهای مصرفی ایجاد شود. برای بهبود خواب، مهم است که از مصرف کافئین و الکل قبل از خواب خودداری کنید، زیرا این مواد میتوانند باعث بیخوابی شوند. یک دوش آب گرم قبل از خواب میتواند به آرامش و شل شدن عضلات کمک کند. در ماه اول پس از عمل، خوابیدن به حالت طاق باز (به پشت) توصیه میشود، زیرا این موقعیت به کاهش درد و تورم در ناحیه جراحی کمک میکند. همچنین، استفاده از بالش اضافی میتواند به راحتی خوابیدن و تنفس بهتر کمک کند.
اگر به پهلو خوابیدن راحتتر است، میتوانید با گذاشتن بالش بین زانوها یا زیر شکم خود فشار را کاهش دهید. با این حال، خوابیدن به پهلو باید با احتیاط انجام شود تا فشار زیادی به جناغ سینه و محل برش وارد نشود. استفاده از آرامبخشها و قرصهای خواب طبق نظر پزشک نیز میتواند به راحتتر خوابیدن کمک کند.
نحوه استحمام
در صورتی که جراح پیش از خروج از بیمارستان به شما اجازهی استحمام داده است لازم است به این نکات توجه نمائید:
✅ از آب گرم جهت استحمام استفاده نمائید (آب داغ و یا آب سرد برای شرایط بیماری شما مناسب نمیباشد)
✅ ناحیهی برشها را به آرامی و با آب و صابون بشوئید اما از هرگونه مالش و یا چنگ زدن خودداری نمائید همچنین از ژل و یا هرگونه لوسیون در محل برشها به هیچ عنوان استفاده نکنید.
✅ از دراز کشیدن در وان حمام خودداری نمائید.
✅ ممکن است نوارهایی تحت عنوان استری استریپ (چسب بخیه) روی قفسهی سینهی خود داشته باشید، این نوارها در طی 7 روز به تدریج از قفسهی سینهی شما جدا خواهند شد، در صورتی که پس از 7 روز هنوز این نوارها در قفسهی سینهی شما باقی ماندهاند از آب و صابون جهت جدا کردن آنها به آرامی و بدون هرگونه فشار استفاده نمائید.
مراقبت زخم بعد از جراحی قلب باز
پس از جراحی قلب باز، مراقبت از زخم اهمیت زیادی دارد. پوست معمولاً طی 24 تا 48 ساعت بسته میشود، اما احساس خارش، درد یا بیحسی ممکن است برای چند هفته ادامه یابد. باید طبق دستور پزشک پانسمان را تعویض و ضدعفونی کنید تا از عفونت جلوگیری شود. محل برش معمولاً 48 ساعت بعد از جراحی نفوذناپذیر میشود و پس از آن پانسمان ضروری نیست، مگر اینکه ترشحی از زخم داشته باشید. کبودی و قرمزی در اطراف زخم طبیعی است.
برای شستشو، از آب ولرم و صابون ملایم استفاده کنید و از استعمال بتادین یا پماد خودداری کنید. برای جلوگیری از آسیب به زخم، از فعالیتهای سنگین پرهیز کنید و محل زخم را به دقت بررسی کنید. در صورت بروز علائمی مانند تورم، قرمزی یا ترشح، فوراً به پزشک مراجعه کنید. به طور معمول، زخم بعد از 4 تا 6 هفته بهبود مییابد.
مراقبتهای روزانه
پس از جراحی قلب، لازم است هر روز وزن خود را اندازهگیری کنید. افزایش سریع وزن میتواند نشاندهنده مشکلاتی در عملکرد قلب باشد. اگر در طول یک هفته 1 تا 2 کیلوگرم وزن اضافه کردید، باید فوراً با جراح خود تماس بگیرید.
در این دوران، بدن شما به زمان و استراحت برای بهبودی نیاز دارد و احساس خستگی و ضعف امری کاملاً طبیعی است. برای تسریع روند بهبودی، توصیه میشود که موارد زیر را رعایت کنید:
- بهتر است در روزهای اولیه به جای نشستن یا ایستادن طولانیمدت، از راه رفتن کوتاهمدت استفاده کنید. پس از ترخیص از بیمارستان، حتی بلند کردن اجسام سبک نیز میتواند فشار زیادی به قفسه سینه وارد کند، بنابراین از بلند کردن هرگونه شیء سنگین تا زمان بهبودی کامل خودداری نمایید.
- در صورت بروز هرگونه درد یا مشکل، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
- به تدریج فعالیتهای خود را از پیادهرویهای کوتاه شروع کرده و به مرور زمان مدت و شدت آن را افزایش دهید.
- در هفتههای اول، از انجام فعالیتهای سنگین مانند جارو زدن، بلند کردن اجسام سنگینتر از 5 کیلوگرم، هل دادن یا کشیدن اشیاء سنگین و انجام کارهای فیزیکی سخت خودداری کنید.
رعایت رژیم غذایی مناسب
بیاشتهایی و یا کم اشتهایی پس از جراحی قلب، طبیعی میباشد ،اما جهت بهبود و سرعت بخشیدن به اتمام دوران نقاهت لازم است، تغذیهی سالم و مقوی داشته باشید. رژیم غذایی بعد از جراحی قلب عبارتند از:
- رژیم غذایی متعادل داشته باشید.
- مایعات به میزان کافی مصرف نمائيد.
- از مصرف ملینها خودداری نمائید مگر اینکه پزشک به شما توصیه نموده باشد. آب آلو و یا سایر مواد غذایی طبیعی میتوانند در جلوگیری از یبوست مفید باشند.
- در صورتی که پزشک توصیههای غذایی خاصی را به شما ارائه داده است تمام آنها را طبق توصیه پزشک رعایت نمائید.
- حجم وعدههای غذایی خود را کاهش دهید اما تعداد وعدهها را افزایش دهید.
- از مصرف چربی، چربی اشباع و کلسترول خودداری نمائید.
- غذاهای حاوی فیبر و نشاسته بیشتر مصرف نمائيد.
- مقدار نمک را کاهش دهید.
- وزن خود را در محدودهی ایده آل حفظ نمائید.
مصرف به موقع داروها
داروهای تجویز شده، از جمله آنتیبیوتیکها و مسکنها، را دقیقاً طبق دستور مصرف کنید و در صورت عدم تأثیر مسکنها با پزشک مشورت کنید. آسپرین را همراه غذا میل کنید و در صورت بروز علائمی مانند سردرد، سرگیجه یا تاری دید، به پزشک اطلاع دهید. از مصرف خودسرانه دارو، حتی گیاهی، پرهیز کنید و هنگام استفاده از نیتروگلیسیرین زیرزبانی، در حالت نشسته یا خوابیده بمانید و بهآرامی بلند شوید.
انجام تمرینات ورزشی مناسب
ورزش پس از عمل جراحی قلب، نه تنها برای بهبود عملکرد قلبی عروقی ضروری است، بلکه به تسریع روند بهبودی و بازگشت به زندگی روزمره نیز کمک شایانی میکند. پیادهروی به عنوان یکی از بهترین و ایمنترین ورزشها برای افراد پس از عمل قلب توصیه میشود.
برای شروع پیادهروی پس از عمل قلب، برنامه زیر میتواند به عنوان یک راهنما مفید باشد:
- هفته اول: شروع با پیادهرویهای کوتاه مدت (3-5 دقیقه) و چندین بار در روز (3-4 بار).
- هفته دوم: افزایش تدریجی مدت زمان پیادهروی به 10 دقیقه در هر نوبت و کاهش تعداد دفعات در روز به 3 بار.
- هفته سوم: افزایش مدت زمان پیادهروی به 15 دقیقه در هر نوبت و کاهش تعداد دفعات در روز به 2 بار.
- هفته چهارم به بعد: افزایش مدت زمان پیادهروی به حداقل 20 دقیقه در هر نوبت و انجام آن 2 بار در روز. به تدریج میتوانید مدت زمان پیادهروی را تا یک ساعت افزایش دهید.
نکات مهم در حین پیادهروی:
- از کفشهای راحت و مناسب برای پیادهروی استفاده کنید.
- مسیر پیادهروی باید هموار و بدون شیب باشد.
- سرعت پیادهروی باید به گونهای باشد که بتوانید به راحتی صحبت کنید.
- در صورت بروز علائمی مانند تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه، سرگیجه یا احساس خستگی مفرط، بلافاصله پیادهروی را متوقف کرده و استراحت کنید.
- قبل از شروع هر برنامه ورزشی، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
چگونه درد بعد از عمل قلب باز را برطرف کنیم؟
درد پس از جراحی قلب باز امری طبیعی است، اما نباید خودسرانه از مسکنها استفاده کنید و باید مصرف داروهای مناسب را طبق تجویز پزشک انجام دهید. این درد ممکن است در نواحی مختلف بدن، بهویژه گلو و قفسه سینه، احساس شود. اگر با وجود مصرف داروهای تجویزی همچنان درد دارید، ضروری است که این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید. برای بهبود کیفیت خواب و کاهش درد، از مصرف کافئین پرهیز کنید، محیط خواب را راحت کنید و در صورت نیاز، با توصیه پزشک، نیم ساعت قبل از خواب مسکن مصرف کنید.
کلام آخر
عمل قلب باز، یک جراحی بزرگ و حساس است که نیازمند مراقبتهای ویژه پس از عمل میباشد. برای دستیابی به بهبودی کامل و سریعتر، رعایت دقیق دستورات پزشک ضروری است. این مراقبتها شامل استراحت کافی، کنترل درد، تغذیه مناسب، مراقبت از محل جراحی و پیگیری منظم چکاپهای پزشکی میباشد. با رعایت این نکات، بیماران میتوانند به زندگی عادی خود بازگردند.
توضیحات مراقبت های بعد از عمل قلب بسیار عالی.
🙏🙏