تفاوت بالن و فنر قلب یکی از رایجترین سوالهایی است که برای افرادی با مشکلات عروق قلبی پیش میآید. وقتی پزشک صحبت از باز کردن رگهای بسته میکند، معمولا نام این دو روش بیشتر شنیده میشود. اگرچه هر دو برای بهبود جریان خون استفاده میشوند، اما کاربرد و نحوه انجامشان با هم فرق دارد. در این مقاله قرار است توضیح دهیم که هرکدام چه کاری انجام میدهند و کدام برای چه شرایطی مناسبتر است.
تفاوت بالن و فنر قلب چیست؟
بالن قلب و فنر قلبی یا استنتگذاری هر دو برای باز کردن رگها به کار میروند، اما عملکرد آنها متفاوت است. در روش بالن، بهترین جراح قلب در تهران با استفاده از یک کاتتر مجهز به بالون کوچک، رگ را باز میکند تا جریان خون بهتر شود. این روش بیشتر برای باز کردن اولیه رگها کاربرد دارد و معمولاً بهتنهایی ماندگاری طولانی ندارد، زیرا احتمال بازگشت گرفتگی وجود دارد.
فنر قلبی یا استنت قدم بعد از بالن است که به شکل یک شبکه فلزی باریک داخل رگ قرار میگیرد تا رگ در همان حالت باز باقی بماند. استنتها در انواع معمولی و دارویی وجود دارند و استنتهای دارویی خطر گرفتگی مجدد را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهند. به طور خلاصه، بالن برای باز کردن موقت رگ و استنت برای حفظ پایداری و جلوگیری از گرفتگی مجدد استفاده میشود.
جدول مقایسه بالن و فنر قلب
| ویژگی | بالن قلب | فنر قلب (استنت) |
|---|---|---|
| هدف | باز کردن اولیه رگ | ثابت نگه داشتن رگ بازشده |
| ماندگاری | کوتاهتر | طولانیمدت |
| شرایط مناسب | گرفتگی خفیف و ساده | گرفتگی شدید یا مستعد بازگشت |
| نیاز به دارو | کمتر | مصرف الزامی داروهای ضدپلاکت |
| میزان بازگشت گرفتگی | بیشتر | بسیار کمتر |
| مداخله بعدی | ممکن است لازم شود | معمولاً کمتر نیاز میشود |
بالن و فنر قلب در چه شرایطی هرکدام استفاده میشوند؟
در درمان بیماریهای عروق کرونر (گرفتگی رگهای قلب)، بالون و فنر (استنت) هر دو در آنژیوپلاستی استفاده میشوند، اما نقش و کاربرد متفاوتی دارند.
موارد استفاده از بالن
- گرفتگی رگ خفیف تا متوسط باشد.
- لایههای رسوبی به شکلی باشند که بتوان با فشار مکانیکی آنها را کنار زد.
- احتمال بسته شدن مجدد رگ پس از باز کردن بسیار کم باشد.
در برخی بیماران، بالن به عنوان مرحله اولیه درمان بهکار میرود و سپس در صورت نیاز، استنت نیز قرار داده میشود.
موارد استفاده از فنر قلب
- گرفتگی رگ شدید باشد.
- رگ پس از بالن تمایل به جمعشدن دوباره داشته باشد.
- رسوبات ضخیم یا سخت باشند.
- خطر گرفتگی مجدد بالا باشد.
- بیمار سابقه گرفتگی مجدد داشته باشد.
استنت برای ایجاد پایداری بیشتر در رگ انتخاب میشود و در موارد تنگیهای پیچیده، معمولاً پزشکان ترجیح میدهند از همان ابتدا از استنت استفاده کنند.
تفاوت بالن و فنر قلب در مراحل انجام عمل چگونه است؟
در مرحله انجام عمل، بالنگذاری معمولاً نخستین گام است. پزشک پس از وارد کردن کاتتر از طریق شریان (معمولاً از دست یا کشاله ران)، آن را تا محل گرفتگی هدایت میکند و سپس بالون کوچک موجود در نوک کاتتر را برای چند ثانیه باد میکند. این باد شدن باعث فشردهشدن پلاکها و باز شدن موقت رگ میشود. پس از رسیدن به اندازه دلخواه، بالون خالی شده و کاتتر خارج میشود؛ اما در بسیاری از بیماران، تنها بالن کافی نیست و احتمال برگشت گرفتگی وجود دارد.
در مرحلهٔ قرار دادن فنر (استنت)، پس از باز شدن اولیهٔ رگ با بالن، یک استنت فلزی توریشکل روی بالن قرار میگیرد و در بخش آسیبدیده رگ باز میشود. با باز شدن بالن، استنت نیز گشاد شده و به دیواره رگ میچسبد و پس از جمع شدن بالن در همانجا باقی میماند. ماندگاری استنت در رگ موجب پایداری بیشتر بازشدگی و کاهش احتمال گرفتگی مجدد میشود. در واقع، استنت مرحلهٔ «تثبیت درمان» را بر عهده دارد و باعث میشود نتایج آنژیوپلاستی پایدارتر و طولانیمدتتر باشند.
تفاوت روند بهبودی و نقاهت پس از بالن و فنر قلب
پس از انجام بالن قلب، دوره نقاهت معمولاً کوتاهتر است، زیرا در این روش وسیلهای دائمی در رگ باقی نمیماند. بیشتر بیماران طی یک تا دو روز میتوانند به فعالیتهای روزمره سبک برگردند، اما باید برای مدتی از فعالیتهای سنگین پرهیز کنند. با این حال، از آنجا که احتمال بازگشت گرفتگی رگ پس از بالن بیشتر است، بیماران نیاز به پیگیری دقیقتری دارند تا هرگونه علامت یا تغییر در جریان خون بهموقع تشخیص داده شود.
در مقابل، بهبودی پس از گذاشتن فنر قلب (استنت) معمولاً همراه با مراقبتهای دارویی منظمتر است. بیماران باید داروهای ضد پلاکت را طبق دستور پزشک مصرف کنند تا از ایجاد لخته در داخل استنت جلوگیری شود. نقاهت عمومی مشابه بالن است و اغلب طی چند روز فرد میتواند به زندگی عادی برگردد، اما به دلیل وجود استنت، تاکید بیشتری بر پیگیریهای دورهای و رعایت دقیق داروها وجود دارد تا عملکرد رگ پایدار بماند و خطر گرفتگی مجدد کاهش یابد.
مقایسه عوارض و خطرات بالن و فنر قلب
بالن و فنر هر دو روشهای شناختهشده و پذیرفتهشده در درمان گرفتگی رگها هستند، اما احتمال برخی عوارض وجود دارد.
عوارض احتمالی بالن
- برگشت سریع گرفتگی رگ
- ایجاد پارگی خفیف در دیواره رگ
- نیاز به عمل مجدد یا استفاده از فنر در همان جلسه
عوارض احتمالی فنر قلب
- لخته شدن داخل فنر در صورت مصرف نکردن دارو
- رشد بافت داخلی رگ داخل فنر و نیاز به مداخله دوباره
- حساسیت نسبت به استنت در موارد بسیار نادر
با توجه به نتایج، فنر در بیشتر موارد احتمال بازگشت مشکل را کاهش میدهد، اما نیاز به رعایت دارویی بیشتری دارد.
بالن قلب بهتر است یا فنر قلب؟
اینکه بالن قلب بهتر است یا فنر قلب، کاملاً به میزان گرفتگی شریان کرونری و شرایط بالینی بیمار بستگی دارد. بالن معمولاً برای باز کردن اولیه شریان بهکار میرود، اما بهتنهایی ماندگاری طولانی ندارد و در بسیاری از موارد برای جلوگیری از گرفتگی مجدد شریان نیاز به قرار دادن فنر (استنت) است.
استنتها، به باز ماندن شریان کمک کرده و احتمال تنگ شدن دوباره آن را کاهش میدهند. بنابراین بهترین روش باید بر اساس ارزیابی دقیق متخصص قلب، شدت انسداد، محل آن و وضعیت کلی بیمار انتخاب شود تا موثرترین نتیجه درمانی حاصل گردد.
جمع بندی
در مجموع، بالن و فنر قلب (استنت) هر دو برای باز کردن رگهایی که دچار گرفتگی شدهاند به کار میروند، اما نقش یکسانی ندارند. بالن ابتدا رگ را بهطور موقت باز میکند تا مسیر خون بهتر شود، در حالی که فنر قلب برای نگهداشتن این بازشدگی و جلوگیری از برگشت دوباره گرفتگی داخل رگ قرار داده میشود.
معمولاً استفاده از بالن یک اقدام کوتاهمدت است و بیشتر بهعنوان مقدمهای برای کارگذاری فنر انجام میشود. انتخاب بین این دو روش به شدت گرفتگی، وضعیت بیمار و تشخیص پزشک بستگی دارد و هدف نهایی، رساندن خون کافی به عضله قلب و کاهش خطر بروز عوارض قلبی است.
